ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

156

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

اى ، منار كون‌برنجى * حرفت مىزنم نرنجى هونگ من دسته مىخواد * مرد كمربسته مىخواد به همين نيت ، دخترها به روى مالبند آسيابى كه به كمك اسب حركت مىكند مىنشينند و دوبار به دور محور آن مىچرخند . هرگاه زنى را بدون اينكه خودش بداند با پيه خوك چرب كنند ، به اعتقاد عموم ، اجاقش كور مىشود ؛ و از آنجا كه پيه خوك به زحمت بدست مىآيد اغلب زنانى كه رقيب يكديگر بودند به سراغ من مىآمدند و قدرى پيه خوك طلب مىكردند . صدف ، قسمتهاى قبيح بدن كفتار و خرگوش و غيره و ميوهء بلادر را به عنوان حرز همراه خود دارند . به هنگام زاده شدن پسر ، به اعتقاد ايرانيها ، شب هنگام آل مىآيد كه بچه را بكشد ؛ به اين دليل با شمشيرى هوا را در هر چهار جهت مىشكافند و مىپندارند كه اين موجود بدطينت از اين ضربه‌ها زيان مىبيند . هرگاه اشتباه نكنم يهوديان نيز رسمى شبيه به اين دارند . رسوم و آداب خرافه‌آميز در باب پذيرفتن و بدرقه كردن مهمان در ايام معين ، دربارهء غذاهائى كه بايد به وى تعارف كرد ، راجع به نحوهء تهيهء آن و غيره ، همه در جزوهء بسيار شيرين و جالب توجهى كه عنوان كلثوم ننه دارد ، گرد آمده است . از اين گذشته بعضى از مخارج را نبايد از جيب شخصى كرد ، بلكه مستحب است كه آن مخارج از راه تكدى تأمين شود و در اين مورد مىتوان گفت كه بعضى از خانمهاى محترم ابائى ندارند كه در جامهء گدايان از عابرين صدقه بخواهند . چه بسيار كه من از دستهاى ظريف و برق دستبندهائى كه به چشم مىخورد مىتوانستم حدس بزنم كه با گدائى معمولى و عادى سر و كار ندارم . ديگر اينكه هر طايفه و قبيله‌اى براى خود خرافه‌هاى خاصى دارد ، به روزهاى سعد يا نحس مخصوصى معتقد است كه به سوابق تاريخى خوش يا ناخوش آن طايفه مربوط مىشود ؛ ايل قاجار كه فعلا بر سر كار است و حكومت را در دست دارد ، از حيث داشتن اين نوع اعتقادات و باورهاى خرافه - آميز سخت غنى است . زن فقط حق دارد در برابر شوهر و چند تن از نزديكترين خويشاوندانش كه به او محرمند بدون حجاب ظاهر شود ؛ هرگاه در كوچه بر اثر تصادف حجاب زنى از صورتش بيفتد رسم چنين است كه مردى كه با او روبرو است روى بگرداند تا آن زن دوباره حجاب خود را مرتب كند . حتى زن پير گداى كوچه و بازار نيز بدون نقاب ديده نمىشود . زنهاى اروپائى كه بدون حجاب در خيابانها ظاهر بشوند خود موجب تحريك حس كنجكاوى عمومى مىشوند و حتى مردم بر آنها دل مىسوزانند . فقط صورت زنان چادرنشين باز است اما آنها نيز از اينكه در برابر غريبه‌ها ظاهر شوند اجتناب دارند . زنان در اتاقهاى داخل منزل كه به عربى حرم و به فارسى اندرون ناميده مىشود سكونت دارند . لفظ حرم به معنى مقدس است كه ورود آن براى هر